“Çocuğum Kilo Alıyor” Diyen Ebeveynlere: Asıl Risk Tartıda Değil
Fatma Sarıçam
Çocukluk Döneminde; Kilo Artışı Değil, Kilo Algısı Tehlikelidir
Çocuklar kilo alabilir.
Büyürken, gelişirken, hormonları değişirken kilo alırlar. Bu fizyolojiktir.
Ama çocuklar kiloları hakkında uyarıldıklarında,
kontrol edilmeye çalışıldıklarında,
yasaklarla karşılaştıklarında
başka bir şey öğrenirler:
“Bedenim bir sorun.”
Bu nokta kritik.
Çünkü bir çocuk bedenini sorun olarak görmeye başladığında, bu sadece bugününü değil, ergenliğini ve yetişkinliğini de şekillendirir.
“Sağlığı İçin” Başlayan Müdahaleler Nasıl Zarar Verir?
Ebeveynlerin büyük kısmı kötü niyetli değil.
Tam tersine, “sağlığı için” yapıyorlar.
Ama gerçek şu:
Çocuğa kilo üzerinden verilen her mesaj, çocuk tarafından değer mesajı olarak algılanır.
“Biraz dikkat etmelisin”
“Bu sana kilo aldırır”
“Artık yemesen iyi olur”
Bunlar yetişkin dilinde öneri gibi durur.
Çocuk zihninde ise şu anlama gelir:
“Olduğum hal yeterli değil.”
Burada başlayan süreç;
yemeğin kontrol aracı haline gelmesi,
yasaklı yiyeceklerin daha cazip olması,
gizli yeme davranışları ve ilerleyen yıllarda yeme bozukluklarıdır.
Bu bir abartı değil.
Klinikte her gün gördüğüm bir döngü.
Tartı Değil, İlişki Bozulur
Şunu açıkça söylemem gerekiyor:
Çocuklukta yapılan yanlış kilo müdahaleleri zayıflatmaz,
yeme davranışını bozar.
Tartı düşebilir.
Ama bedene güven düşer.
Açlık-tokluk sinyalleri bastırılır.
Çocuk, bedeninin neye ihtiyacı olduğunu değil, neyin “yasak” olduğunu öğrenir.
Ve bu çocuk büyüdüğünde bana şu cümlelerle gelir:
“Ne zaman durmam gerektiğini bilmiyorum”
“Yemekle ilişkim çok karışık”
“Ya kontrol ediyorum ya tamamen bırakıyorum”
Bu noktada sorun artık kilo değildir.
Sorun bedenle kurulan bağdır.
En Sık Yapılan Ama En Az Fark Edilen Hata
En büyük hata şudur:
Sorunu çocuğun üzerine yüklemek.
Oysa çocuk ailenin içinde beslenir.
Alışkanlıklar bireysel değil, sistemiktir.
Çocuğu merkeze alıp:
Tartıya çıkarmak
Öğünlerini kontrol etmek
Kardeşleriyle kıyaslamak
bunların hiçbiri çözüm değildir.
Sadece çocuğa şunu öğretir:
“Bu ailede sorun benim.”
Peki Ne Yapılmalı?
Net konuşuyorum:
Çocuklukta sağlıklı kilo yönetimi, kilo konuşularak yapılmaz.
Odak noktası şunlar olmalıdır:
Ailede yemek dilinin yumuşatılması
Yiyeceklerin “iyi–kötü” diye etiketlenmemesi
Bedenin sinyallerine saygı öğretilmesi
Hareketin ceza değil, yaşamın parçası olması
Çocuğun değil, ailenin dönüşmesi
Bu bir diyet listesi işi değildir.
Bu bir ilişki onarma sürecidir.
Son Söz
Bir çocuğun kilosu değişebilir.
Ama bedenine dair öğrendiği duygular, çoğu zaman hayat boyu onunla kalır.
Bu yüzden ebeveynlere hep şunu söylüyorum:
Asıl risk tartıda değil.
Asıl risk, çocuğun kendine bakarken ne hissettiğinde.
Ve bu his, bizim bugün kullandığımız dille şekilleniyor.